གསར་གཏོད་ཀྱི་རིན་དོད།

གསར་གཏོད་ཀྱི་རིན་དོད།

ཧྥང་ལུང་གིས་བཤད་པ་ལྟར།“ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་མེ་འཁོར་བྲེལ་འཚུབ་ཀྱིས་གཏོང་འགོ་བརྩམས་པའི་སྐབས་སུ།ཐོག་མར་ཐབས་ཤེས་བཟང་པོ་རྙེད་མྱོང་བའི་མི་སྤྱང་པོ་དེ་དག་གིས་མིའི་རིགས་ལ་ཁེ་ཕན་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་བསྐྲུན་མྱོང་མོད།འོན་ཀྱང་མི་རྣམས་ཀྱིས་བརྗེད་འགྲོ་བ་སྟེ།ཁོ་ཚོ་ཡང་ན་འཁོར་ལོའི་འོག་ཏུ་མནན་པའམ།ཡང་ན་ཡིད་སྐྱོ་བའི་ངང་ནས་འགྲོ་ལམ་གྱི་འགྲམ་དུ་ཤི་བ་རེད།རང་བྱུང་ཁམས་ཀྱིས་ཧ་ལམ་མིའི་རིགས་ཧྲིལ་པོ་མ་གཏོགས་མི་སོ་སོ་བ་གཅིག་པུ་ལ་སྤྲོ་བ་ཡོད་པ་མ་རེད།”རླབས་ཆེན་གྱི་ཀུའུ་ཏེང་པའོ་ཡིས་ཡིག་སྒྲིག་པར་འདེབས་གསར་གཏོད་བྱས་པའི་དབང་གིས་ཡོ་རོབ་གླིང་དུས་རབས་བར་མའི་མུན་ནག་ཏུ་གྱུར་ཏེ།ཁོ་རང་ཉིད་ལ་“པར་འདེབས་གསར་གཏོད་ཀྱི་དབང་ཆ་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་པའི་བཅའ་ཁྲིམས་ཀྱི་གཏུག་བཤེར་ཞིག་གི་ཁྲོད་དུ་རྒྱུ་ནོར་ཡོངས་རྫོགས་ཤོར་ནས་དབུལ་ཕོངས་ཀྱི་དབང་དུ་ཤི་བ་རེད།”ཅེས་ཟེར།གུའུ་ཏེང་པའོ་ནི་སྐྱོ་གར་གྱི་ལས་དབང་དེ་རིགས་ལ་འཕྲད་པའི་གསར་གཏོད་པ་དང་པོ་དེ་མིན་ལ་མཐའ་མ་དེའང་མིན།

གསར་གཏོད་ལས་བྱུང་བའི་ཕན་འབྲས་ནི་དཔལ་འབྱོར་འཕར་སྣོན་ཡོང་བའི་འབྱུང་ཁུངས་ཉག་ཅིག་ཡིན་མོད།འོན་ཀྱང་ཤེས་བྱ་གསར་གཏོད་ཀྱིས་རྒྱུན་པར་ཐད་ཀར་ཁེ་སྤོགས་ཡོང་དཀའ་བ་རེད།དོན་དངོས་ཐོག་སྐབས་དེར་“སྐུ་དྲག་ཚོ་དང་མི་སེར་དཀྱུས་མ་ཕྱུག་པོ་ཚོ་ཚན་རིག་ལ་འཁོར་ཏེ་ཚན་རིག་དེ་འཚོ་བ་སྐྱེལ་ཐབས་ཤིག་ཏུ་མི་བརྩི་བར་བློ་རྩེ་གཅིག་སྒྲིམ་བྱ་ཡུལ་དུ་འཛིན་གྱི་ཡོད།མི་དེ་ཚོའི་ངོས་ནས་བཤད་ན་དཔལ་འབྱོར་ཐད་ཀྱི་ཁེ་ཕན་དང་ཁེ་ཕན་དངོས་ནི་བསམ་གཞིགས་བྱ་ཡུལ་དུ་དེ་བས་ཀྱང་བརྩི་གི་མེད།”ཞེས་གསུངས་ཡོད།བམ་པོ་འདིའི་ཤོག་ངོས་609པར་གསལ།--རྩོམ་སྒྲིག་པའི་མཆན།ཞེས་གསུངས་ཡོད།ལག་རྩལ་གསར་པ་དང་འཕྲུལ་འཁོར་གསར་པ་མང་པོ་ཞིག་གསར་གཏོད་བྱེད་མཁན་གྱིས་དུས་ཚོད་དང་སེམས་ཤུགས་ཟད་གྲོན་བྱས་ནས།གསར་དུ་བཏོད་པའི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་ཡོང་འབབ་ནི་ནམ་ཡང་ཁོ་ཚོ་མི་སྒེར་གྱི་ཐོབ་ཆ་ཆུང་ཆུང་ལས་ཧ་ཅང་གིས་མཐོ་བ་ཡོད།ཤེས་བྱ་ཞེས་པ་དེ་རིགས་ནི་སྒེར་སྡེམ་བྱེད་ཁག་པོ་རེད།གང་ལགས་ཤེ་ན།མི་ཚང་མར་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་པའི་ནུས་པ་ཡོད་པ་དང་།ལྷག་པར་དུ་ཁེ་ཕན་གྱི་སྐུལ་འདེད་འོག་ཡིན།དེར་བརྟེན་ཤེས་བྱའི་མ་རྩ་མང་ཆེ་བ་མགྱོགས་མྱུར་ངང་སློབ་ཡོན་མི་དགོས་པའི་སྤྱི་པའི་ཤེས་བྱར་འགྱུར་སྲིད།གཅིག་པུར་དབང་བའི་ཁེ་ཕན་སྐོར་གྱི་བཅའ་ཁྲིམས་ཀྱི་སྲུང་སྐྱོང་འོག་ཏུའང་དེ་ལྟར་རེད།

1589ལོར་དབྱིན་ཇི་བ་ཝེ་ལེན་·ལི་ཡིས་ཇུས་འགོད་བྱས་ནས་རྐང་འབོབ་འཐག་བྱེད་འཕྲུལ་འཁོར་དང་པོ་བཟོས་པ་རེད།དེ་ནི་རྐང་པས་སྒུལ་བའི་འཕྲུལ་འཁོར་ཞིག་རེད།དེས་ཐད་ཀར་རྐང་འབོབ་གཟུགས་གྲུབ་ཐོན་ཐུབ།འབོབ་འཐག་འཕྲུལ་འཁོར་དེ་རིགས་བེད་སྤྱོད་བྱས་པ་དེ་ལག་པས་འབོབ་འཐག་བྱས་པའི་ལས་ཆོད་ལས་ལྡབ་བཅུ་ཡིས་མཐོ་བ་ཡོད་པ་རེད།དེ་ནས་བཟུང་ཨུ་སུག་དེ་བུད་མེད་ཀྱི་རྒྱས་སྤྲོས་དངོས་རྫས་ཤིག་མིན་པར་མི་ཚང་མས་ཨུ་སུག་གྱོན་ཡོད།1775ལོར་དབྱིན་ཇིའི་མི་མཱ་ཞུའེ་ཡིས་ཐག་པ་བཟོ་ཆས་གསར་གཏོད་བྱས་ཏེ་ལག་པས་ཐག་པ་བཟོ་བའི་དུས་རབས་མཇུག་སྒྲིལ།མཁས་མཆོག་གི་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་ཁོང་ཚོའི་མིང་ནམ་ཡང་མི་འཇོག་པར་ཁོང་ཚོས་བཞག་པའི་བློ་གྲོས་ལས་དབང་ཆ་མིན།ཡའེ་ཧན·ཁའེ་དབྱིས་གནམ་གྲུ་འཕུར་སྟངས་གསར་གཏོད་བྱས་པའི་དབང་གིས་དབྱིན་ཇི་བཟོ་ལས་གསར་བརྗེའི་མགྱོགས་འཁོར་ཐོག་བསྐྱལ་བ་རེད།འོན་ཀྱང་རང་ཉིད་ལ་དབྱིན་ཇི་བས་གནོད་འཚེ་བཏང་བ་དང་སྐྱུར་བ་བཏང་བར་བརྟེན་མཐར་ཧྥ་རན་སིར་བྲོས་ནས་འགེབས་སྲུང་བྱེད་དུ་མི་འཇུག་ཐབས་མེད་བྱུང་བ་རེད།ཧྥ་རན་སིར་ཡོད་རུང་།ཁའེ་ཡིས་འཇིགས་སྣང་གི་དབང་གིས་ཁོས་གསར་གཏོད་བྱས་པའི་འཕུར་རྒྱུགས་གཏན་ནས་མི་སྟོན།

ཀྲེན་ཉིའི་སྐུད་འཁེལ་འཕྲུལ་འཁོར་གསར་གཏོད་བྱེད་མཁན་ཧ་ཀེ་ལི་ཧྥུ་སིའི་ལས་དབང་ནི་ཡུའེ་ཧན་·ཁའེ་དབྱི་ལས་དེ་ཙམ་ཡག་པ་མེད་ཅིང་།ཁོས་ལོ་གསུམ་སྤྱད་རྗེས་གཞི་ནས་གསར་གཏོད་ལེགས་གྲུབ་བྱུང་བ་རེད།དེའི་རིང་ཞིང་རའི་བདག་པོ་གཅིག་གིས་ཁོ་པར་ས་ཆ་མཁོ་འདོན་བྱས་པ་དེ་ནི་ཁོ་པར་ཐོབ་པའི་རྒྱབ་སྐྱོར་འབའ་ཞིག་དེ་ཡིན་སྲིད།ཧ་ཀེ་ལི་ཧྥུ་སིས་ཁྱིམ་ཐེངས་གསུམ་ལ་གནས་སྤོས་ནའང་ཁང་པ་གསར་པ་ཚང་མ་མགྱོགས་མྱུར་ཀྲེན་ཉིའི་སྐུད་འཁེལ་འཕྲུལ་འཁོར་གྱིས་“བཟོ་སྐྲུན་བྱས་པའི་”ལས་ཤོར་འཁེལ་འཐག་བཟོ་པས་གཏོར་བ་རེད།ཀྲེན་ཉིའི་སྐུད་འཁེལ་འཕྲུལ་འཁོར་བཀོལ་སྤྱོད་བྱེད་པའི་བཟོ་རའི་བདག་པོས་ཀྱང་ཁོང་ལ་ཆེད་ཁེ་བེད་སྤྱོད་གྲོན་དངུལ་གང་ཡང་སྤྲོད་རྒྱུ་ཁས་མ་བླངས་པ་རེད།སྙིང་རྗེ་བའི་ཧ་ཀི་ལི་ཧྥུ་སི་ནི་ཁྱི་ཞིག་དང་འདྲ་བར་ནུའོ་ཏིན་ཧན་དུ་བྲོས་ཤིང་།མཐར་དབུལ་ཕོངས་དང་མི་རྣམས་ཀྱི་ཞེ་སྡང་གི་ཁྲོད་དུ་ཚེ་ལས་འདས།

1617ལོ་ནས་བཟུང་དབྱིན་ཇིས་ཚད་ལྡན་གྱི་ཁེ་བེད་བདག་ཐོབ་རེ་ཞུ་དང་ཐོ་འགོད་ལམ་ལུགས་ལག་བསྟར་བྱེད་འགོ་བཙུགས་ནས་ལག་རྩལ་གསར་གཏོད་ལ་སྲུང་སྐྱོང་དང་ལྕག་སྐུལ་བྱས་ཡོད།1640ལོ་ནས་1659ལོའི་བར་གྱི་ལོ་ངོ་20ཡི་རིང་དབྱིན་ཇིར་ཆེད་ཁེའི་གྲངས་འབོར་4ལས་མེད་པ་དང་།དུས་རབས་19པའི་ལོ་10ཚན་དང་པོར་ཆོག་མཆན་ཐོབ་པའི་ཆེད་ཁེའི་གྲངས་འབོར་924ཟིན་ཡོད། ཆེད་ཁེའི་ལམ་ལུགས་ཀྱིས་ལག་རྩལ་གསར་པ་དང་བཟོ་རྩལ་གསར་པ་གསར་གཏོད་བྱེད་མཁན་ཁ་ཤས་ལ་དངོས་གནས་ཁ་གསབ་བྱེད་དུ་བཅུག་པ་དང་།ཐ་ན་དེའི་རྐྱེན་གྱིས་ཕྱུག་པོར་གྱུར་མོད།འོན་ཀྱང་ཐོག་མའི་གསར་གཏོད་པ་མང་པོ་ཞིག་སྔར་བཞིན་དབུལ་ཕོངས་ཀྱི་ཁྲོད་དུ་ཤི་བཞིན་ཡོད།ཁོ་ཚོའི་གསར་གཏོད་ཀྱིས་དབྱིན་ཇི་བ་མང་པོ་ཕྱུག་པོའི་ལམ་དུ་སྐྱོད་པར་བྱས་ཀྱང་།སྔར་བཞིན་ཐོག་མའི་གསར་གཏོད་པ་མང་པོ་ཞིག་སྔར་བཞིན་དབུལ་ཕོངས་ཀྱི་ཁྲོད་དུ་ཤི་བཞིན་ཡོད།

གསར་གཏོད་བྱེད་མཁན་ཞིག་ལ་ལག་རྩལ་གསར་གཏོད་ཀྱི་ནུས་པ་ལྡན་དགོས་པ་མ་ཟད།དུས་མཚུངས་སུ“ངེས་པར་དུ་སྤྱི་ཚོགས་དང་མཉམ་འགུལ་བྱས་ནས་གསར་གཏོད་དེ་དངུལ་དང་།གྲགས་ཆེན།ཐོན་ཁུངས་བཅས་ལ་འགྱུར་བ་བྱེད་དགོས།གསར་གཏོད་བྱེད་མཁན་ཞིག་གིས་རང་བྱུང་ཁམས་དང་སྤྱི་ཚོགས་དང་འབྲེལ་གཏུག་བྱེད་པའི་ཁྲོད་གསར་གཏོད་ཀྱི་བསམ་པ་ཟབ་མོ་ལྡན་ཚེ་གཞི་ནས་ལེགས་གྲུབ་ཡོང་ཐུབ”ཅེས་བཤད། ཡིན་ན་ཡང་།གསར་གཏོད་པ་ཚང་མར་ཨ་ཁེ་ལའེ་ཐེ་ལྟ་བུའི་འགོ་ཁྲིད་ཀྱི་ནུས་པ་དང་རྩ་འཛུགས་ཀྱི་ནུས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར།ལྷན་སྐྱེས་ཀྱི་ཤེས་རབ་ལྡན་ན་“ལེགས་འགྲུབ་”ལ་ལས་འབྲས་ཅི་ཡང་མེད།དོན་དངོས་སུ་ཆུ་ཤུགས་སྐུད་འཁེལ་འཕྲུལ་འཁོར་གསར་གཏོད་བྱེད་མཁན་ངོ་མ་ནི་ཤིང་བཟོ་ཡུའེ་ཧན་·ཧོའེ་ཡ་ཐེ་ཡིན་ཞིང་།ཁོའི་འཕྲུལ་འཁོར་གྱིས་ངལ་རྩོལ་ནུས་ཤུགས་གསུམ་ཆ་གཅིག་ཉུང་དུ་གཏོང་ཐུབ།དེ་སྔའི་ཡོའོ་ཧན་ཁེ་དབྱི་དང་ཧ་ཀེ་ལི་ཧྥུའུ་སི་དང་འདྲ་བར།ཁོང་ཡང་མི་རྣམས་ཀྱི་རྒོལ་གཏམ་ཁྲོད་བླ་ཆད་ཧོན་ཐོར་དང་།ཡིད་ཀྱི་གཏིང་ནས་ཕུགས་བསམ་མ་འགྲུབ་པ་རེད།ཧའེ་ཡ་ཐི་ནི་རྩིས་རིག་དང་འཕྲུལ་ཆས་ཀྱི་ཤེས་རབ་ཅན་ཞིག་ཡིན།ཁོས་ད་དུང་འཁོར་རྟེན་སྦྲེལ་མ་གསར་གཏོད་བྱས་པ་དང་།དཔྱང་ཟམ་དང་པོ་ཇུས་འགོད་བྱས།

ད་དུང་ཁེ་ལང་ཕུའུ་ཏུན་གྱིས་དེ་སྔར“དྲེལ་འཁོར”གསར་གཏོད་བྱ་ཆེད།ཁོ་པའི་ཁྱིམ་གྱི་རྒྱུ་ནོར་རྦད་དེ་བརླག་པ་དང་།ལོ་བཞི་དང་ཕྱེད་ཀའི་རིང་དཀའ་སྡུག་མང་པོ་སྤྱད་ཀྱང་ཆེད་ཁེའི་ལག་ཁྱེར་ཐོབ་ཐབས་བྲལ།བཟོ་གྲྭའི་བདག་པོ་ཚོས་ཁོ་ལ་ཞལ་འདེབས་བརྒྱབ་སྟེ་ཁོ་ལ་དངུལ་གྱི་ཞལ་འདེབས་བརྒྱབ་སྟེ་ཁོ་པའི་འགྲོ་སོང་གི་གུན་གསབ་བྱ་རྒྱུ་ཁས་བླངས་མོད།འོན་ཀྱང་མཇུག་མཐར་དབྱིན་པང་67མ་གཏོགས་ཐོབ་མེད།མི་རྣམས་ཀྱིས་རང་གིས་གསར་གཏོད་བྱས་པའི་དྲེལ་འཁོར་ལ་བརྟེན་ནས་རྒྱུ་ནོར་ཚད་མེད་ཐོབ་པའི་དུས་སུ།ཁོས་དཀའ་སྡུག་གི་འཚོ་བ་སྐྱེལ་བཞིན་ཡོད།ཁེ་ལང་ཕུའུ་ཏུན་གྱིས་རྗེས་སུ་སྲིང་བལ་ཤད་བྱེད་འཕྲུལ་འཁོར་ཞིག་གསར་གཏོད་བྱས་ཤིང་།དེ་གསར་དུ་བཟོས་མ་ཐག་ཏུ་ཁོས་དེ་བཅག་ནས་ཐལ་བའི་རྡུལ་དུ་བཏང་བ་རེད།“མ་མཐར་ཡང་འཕྲུལ་འཁོར་དེ་ཁོ་ཚོར་ཐོབ་མི་ཐུབ་པ་ཞིག་རེད།”1802ལོར་ཁེ་ལང་ཕུའུ་ཏུན་ལ་མི་རྣམས་ཀྱིས་ཁོང་ལ་ཞལ་འདེབས་བརྒྱབ་པའི་དབྱིན་པང་500ཐོབ་རྗེས།དབྱིན་ཇིའི་དབྱི་ཧུའེ་གྲོས་ཚོགས་ཀྱིས་སླར་ཡང་ཁོང་ལ་དབྱིན་པང་5000བྱ་དགའ་སྤྲད་པ་རེད།དངུལ་འདི་དག་ཚང་མ་ཁོང་གིས་བུ་ལོན་འཇལ་བྱེད་དུ་བྱས།ཁེ་ལང་ཕུའུ་ཏུན་ནི་ཡོན་ཏན་བྱང་ཚད་ལྡན་པའི་མི་དྲག་ཅིག་ཡིན་མོད།འོན་ཀྱང་ཁོ་པས་“དབུལ་ཞིང་ཕོངས་པའི་འཚོ་བ་སྐྱེལ་དགོས་པ་ཐག་གིས་ཆོད་པ་རེད།”གཞན་ཡང་དཔེར་ན་ལུའོ་པོ་ཐེ་（བསྟུད་མར་ཤོག་བུ་བཟོ་བའི་བཟོ་རྩལ་གསར་གཏོད་བྱས་པ་）དང་།ཏི་མོ་ཉེ།（ཚེམ་བུའི་འཁོར་ལོ་གསར་གཏོད་བྱས་པ།）ཧྥུ་ལོ་དབྱི་（དངོས་སྤྱོད་རླངས་པའི་གྲུ་གཟིངས་གསར་གཏོད་བྱས་པ་）སོགས་ཀྱང་དབུལ་ཕོངས་ཀྱི་དབང་གིས་ཤི་བ་དང་།དར་ཆ་གསར་གཏོད་བྱས་པའི་ཁེ་ལའོ་ཏེ་·ཁྲ་ཕུའུ་ཡིས་མ་རྩ་རྡིབ་པའི་རྐྱེན་གྱིས་རང་ཤི་བརྒྱབ་པ་རེད།

དེ་དང་འདྲ་བར་ནུས་པ་ལྡན་པའི་བཟོ་གྲྭའི་བདག་པོ་ཞིག་ཀྱང་རེད།ཨ་ཁེ་ལའེ་ཐེའི་རླུང་རྟ་དང་བསྡུར་ན།ཁ་ཐེ་ལའེ་ཐེ་ནི་དེ་འདྲའི་བཀྲ་མི་ཤིས་པའི་བྱ་བ་ཞིག་རེད།སྐབས་དེར།ཨ་ཁེ་ལའེ་ཐེ་ལེགས་གྲུབ་བྱུང་བའི་དབང་གིས་སྲིང་སྐུད་འཁལ་རྒྱུ་དེ་རས་འཐག་གི་ལས་ཆོད་ལས་ཆེས་ཆེར་བརྒལ་བ་དང་།སྲིང་སྐུད་ཀྱི་ཐོན་ཚད་འཕར་སྣོན་ཆེན་པོ་བྱུང་བ།རས་འཐག་འཕྲུལ་འཁོར་གྱི་བལྟོས་བཅས་ཀྱི་ཕན་འབྲས་དམའ་བ་དེ་སྲིང་བལ་འཁེལ་འཐག་བཟོ་ལས་ལ་ཚོད་འཛིན་བྱེད་པའི་འཇུར་མིག་ཏུ་གྱུར།ཁ་ཐེ་ལའེ་ཐེ་ཡིས་རླངས་སྒུལ་སྒུལ་ཤུགས་ཀྱི་འཕྲུལ་ཆས་ཅན་གྱི་རས་འཐག་འཕྲུལ་འཁོར་གསར་གཏོད་བྱས་པ་མ་ཟད།མན་ཁྲེ་སི་ཐེར་རླངས་སྒུལ་འཕྲུལ་འཁོར་400ལྷག་ཡོད་པའི་རས་འཐག་བཟོ་གྲྭ་ཆེ་གྲས་ཤིག་གསར་འཛུགས་བྱས།ཕྱིས་ཀྱི་འཕྲུལ་འཁོར་ལ་ངོ་རྒོལ་བྱེད་པའི་ལས་འགུལ་ཁྲོད་དུ་རླངས་པ་སྐྱུག་པའི་འཕྲུལ་འཁོར་དེ་མྱུར་དུ་མན་ཁྲེང་གི་འཁེལ་འཐག་བཟོ་པའི་དགྲ་ནག་ཏུ་གྱུར་པ་དང་།ཡུན་རིང་མ་སོང་བར་བཟོ་གྲྭ་ཞིག་རོར་མེར་བསྲེགས་པ་རེད།བྱ་བཞག་ལ་ཕམ་ཁ་བྱུང་བའི་ཁ་ཐི་ལའེ་ཐི་ནི་བྱམས་སེམས་ཅན་གྱི་ལྷའི་རིག་པའི་འབུམ་རམས་པ་ཞིག་ཏུ་གྱུར།དེའི་རྗེས་ཀྱི་ཉིན་མོར།ཁོས་རང་གིས་གསར་གཏོད་བྱས་པའི་རས་འཐག་འཕྲུལ་འཁོར་ཉིན་རེ་བཞིན་མེ་ལྕེ་བཞིན་གང་སར་མཆེད་པ་མཐོང་བྱུང་།ཁོང་གིས་དེ་ནི“སྤྲོ་སྣང་ལྡན་ལ་བསམ་ཡུལ་ལས་འདས་པའི་བྱ་བ་ཞིག”ཡིན་པར་འདོད།1809ལོར།དབྱིན་ཇིའི་སྲིད་གཞུང་གིས་ཁཱ་ཐི་ལའེ་ཐི་ལ་དབྱིན་པང་ཁྲི་གཅིག་ཅན་གྱི་བྱ་དགའ་གནང་བ་རེད།

ཧ་ལི་སན་གྱི་ལས་དབང་གིས་མིའི་ངུ་སྐད་འབྱིན་གྱི་འདུགརང་སྦྱོང་ལ་བརྟེན་ནས་ཡོན་ཏན་ཅན་དུ་གྱུར་པའི་ཡུའེ་ཁེ་ཅུན་གྱི་ཤིང་བཟོ་འདིས་1735ལོར་མཚོ་འགྲུལ་གྱི་གནམ་རིག་ཆུ་ཚོད་དང་པོ་དེ་ལེགས་འགྲུབ་ངང་བཟོས་པ་རེད།སྐབས་དེར་དབྱིན་ཇིའི་“གཞུང་ཐིག་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཚོགས”ཀྱིས་བྱ་དགའ་དབྱིན་སྒོར་ཁྲི་གཉིས་སྤྲོད་ཀྱི་ཡོད།ལོ་ངོ་30ཡི་རིང་ལ་མུ་མཐུད་དུ་བཅོས་བསྒྱུར་བྱས་པ་བརྒྱུད།ཧ་ལི་སིན་གྱིས་བསྒྲུབས་པའི་གནམ་རིག་ཆུ་ཚོད་ལ་ཆུ་ཚོད་ཀྱི་ཆེ་ཆུང་ཙམ་ལས་མེད་པ་དང་།ལོ་གཅིག་གི་ཧེ་བག་ལ་སྐར་མ་གཉིས་ལས་མེད་པས།སྔར་གྱི་རེ་བ་ལས་རིང་དུ་བརྒལ་ཡོད།འོན་ཀྱང་གོང་མ་ཚང་གི་མཚོ་དམག་གིས་བྱ་དགའ་ཕྱེད་ཀ་ལས་སྤྲོད་རྒྱུར་མོས་མཐུན་མ་བྱས་པ་མ་ཟད།ཁོང་གིས་དེ་སྔོན་སྔོན་ལ་སྤྲད་པའི་ཞིབ་འཇུག་གྲོན་དངུལ་འཕྲི་རྒྱུར་མོས་མཐུན་བྱས་ཡོད།（འགྲོ་གྲོན་འདིའི་རྒྱུ་མཚན་ནི་ཧ་ལི་སེན་ལ་ཆེད་ཁེའི་དབང་ཆ་ཤོར་བས་རེད།）རྗེས་སུ་དབྱིན་ཇིའི་རྒྱལ་པོ་ཆའོ་ཀྲི་སྐུ་ཕྲེང་གསུམ་པས་ཐེ་གཏོགས་བྱས་པར་བརྟེན།ཧཱ་ལི་སིན་གྱིས་ཁོ་ལོ80ལ་སོན་དུས་དབྱིན་པང་8750བླངས་པ་རེད།

གསར་གཏོད་ལ་ལྕག་སྐུལ་དང་ཁེ་བེད་བདག་ཐོབ་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་མཁན་དབྱིན་ཇི་རུ་ཡང་དེ་ལྟར་ཡིན་པ་དང་།“སྡིག་སྲིན་ཟ་མཁན་དང་པོར”ཉེན་ཁ་ཇི་ཙམ་ཡོད་པ་དང“དཔའ་བོ”དང“སྔོན་བརྗོད”གཉིས་ནི་འཐབ་ཕྱོགས་གཅིག་པུའི་བར་ཐག་ལས་མེད་པ་ཤེས་ཐུབ།ཨའེ་དབྱིན་སི་ཐན་གྱིས“ང་ཚོའི་ཚན་རིག་གི་ལོ་རྒྱུས་ནི་མི་ཞིག་དང་མི་ཞིག་ལ་གྲུབ་འབྲས་ཐོབ་པ་ཁོ་ན་བྲིས་པ་ལས།གྲུབ་འབྲས་ཐོབ་མཁན་གྱི་སྔོན་དུ་ལམ་བུ་འཚོལ་ཞིབ་བྱས་པ་ཡིན།ལམ་འདི་ནས་ཐར་ས་མེད་པའི‘ལམ་འདི་ནས་ཐར་ས་མེད་པའི’ཕམ་ཁ་མྱོང་མཁན་ཚོས་ཚང་མ་མི་འབྲི་བ་དེ་ནི་དྲང་བདེན་ཞིག་མ་རེད”ཅེས་འཁང་ར་བྱེད་བཞིན་ཡོད།དེ་ནི་གསར་གཏོད་པ་མང་པོ་ཞིག་དང་བསྡུར་ན།ཝ་ཐེའི་གྲུབ་འབྲས་ལ་མཚོན་རྟགས་རང་བཞིན་གྱི་དོན་སྙིང་ངེས་ཅན་ཞིག་ཡོད།ཚིག་གཞན་ཞིག་གི་ཐོག་ནས་བཤད་ན།ཝ་ཐེའི་གྲུབ་འབྲས་དང་དབྱིན་ཇིའི་གྲུབ་འབྲས་གཉིས་ལ་ཁ་འབྲལ་ཐབས་མེད་པའི་གཅིག་མཐུན་རང་བཞིན་ངེས་ཅན་ཞིག་ཡོད།

1769ལོར་ཝ་ཐེ་ལ་རླངས་སྒུལ་འཕྲུལ་འཁོར་གྱི་ཆེད་ཁེ་དང་པོ་ཐོབ།1775ལོར་དབྱིན་ཇིའི་དབྱི་ཧུའེ་གྲོས་ཚོགས་ཀྱིས་ཝ་ཐེའི་ཁེ་བེད་བདག་ཐོབ་ཀྱི་དུས་ཡུན་ལོ་25རིང་དུ་བཏང་བ་དང་།ཕྱི་ལོར་ཝ་ཐེའི་རླངས་སྒུལ་འཕྲུལ་འཁོར་དེ་ཚོང་ལས་ཅན་གྱི་ཐོན་སྐྱེད་བྱེད་འགོ་ཚུགས།༡༨༠༠༠ལོར་ཆེད་ཁེའི་དུས་ཚད་ཐིམ་པ་ན།ཡོ་རོབ་གླིང་དུ་ཝ་ཐེ་རླངས་སྒུལ་འཕྲུལ་འཁོར་༥༠༠༠ཡིས་ལས་ཀ་བྱེད་བཞིན་ཡོད།ཝ་ཐེ་ལེགས་འགྲུབ་བྱུང་བའི་རྒྱུ་མཚན་ནི་ཁོ་རང་ཉིད་ཕྱུག་པོར་གྱུར་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཡིན་པ་མ་ཟད།དེ་བས་གལ་ཆེ་བ་ཞིག་ནི་དེང་རབས་བཟོ་ལས་ལ་ཡུན་རིང་གི་རྨང་གཞི་བཏིང་བ་དེ་རེད།འོན་ཀྱང་པོར་ཏུན་གྱི་མ་རྩའི་རྒྱབ་སྐྱོར་མེད་ན།ཝ་ཐེ་ནི་འཕུར་སྐྱོད་འཕྲུལ་ཆས་དང་དྲེལ་འཁོར་གསར་གཏོད་བྱེད་མཁན་དེ་དག་དང་འདྲ་བར་དཀའ་གནས་སུ་གྱར་སྲིད།སྨི་ལེ་ལིར་གྱི་《སྤྱི་ཚོགས་འཕེལ་འགྱུར་གྱི་ལོ་རྒྱུས་》ཞེས་པའི་ནང་དུ་གསུངས་དོན།“ང་ཚོས་ཕྱོགས་གང་གི་ཐད་ནས་གསར་གཏོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ལ་རྟོག་ཞིབ་བྱས་ནའང་།ཚང་མས་གསར་གཏོད་ནི་དགོས་ངེས་ཡིན་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ད་གཟོད་ཡོད་པ་ཞིག་མིན་པ་དང་།ངེས་པར་དུ་མི་ལ་ལས་ལ་བརྩོན་དུ་འཇུག་དགོས།འོན་ཀྱང་ཁོམ་པ་ཡོད་ན་ད་གཟོད་མིས་གསར་གཏོད་བྱེད་ཐུབ།གསར་གཏོད་ནི་དངོས་ཟོག་མངག་ཉོ་བྱས་པ་ལྟར་སྔོན་བཀོད་བྱས་ཆོག་པ་ཞིག་མིན་པ་ཤེས་ཐུབ།”

ཆེད་ཁེའི་ལམ་ལུགས་ཀྱིས་ཚད་ངེས་ཅན་ཞིག་གི་ཐོག་ནས་གསར་གཏོད་ཀྱི་སྒོ་ཐེམ་ཇེ་མཐོར་བཏང་ཡོད།ཏི་ཀེན་སིས་《དབུལ་པོའི་ཆེད་ཁེའི་བདག་དབང་》ཞེས་པའི་བརྩམས་སྒྲུང་ཞིག་བྲིས་ནས།གསར་གཏོད་ཀྱི་ཆེད་ཁེ་ཞིག་ཐོབ་རེ་ཞུ་བར་འགྲོ་ལུགས་མང་པོ་བརྒྱུད་དགོས་ལ།འགྲོ་སོང་ཡང་མང་པོ་བརྒྱུད་དགོས།འདིས་གསར་གཏོད་པ་དཀྱུས་མ་ཞིག་གི་རྒྱུ་ནོར་རྦད་དེ་བརླག་སྲིད།གལ་ཏེ་གསར་གཏོད་ཀྱི་བརྒྱུད་རིམ་ཁྲོད་མ་རྩ་བརྡིབས་མེད་ན།དེ་དང་མཉམ་དུ།ཆེད་ཁེའི་ལམ་ལུགས་ཀྱིས་གསར་གཏོད་ལ་སྐུལ་འདེད་གཏོང་བའི་ཐད་ལའང་ཚད་བཀག་རང་བཞིན་ལྡན།དེས་གསར་གཏོད་བྱེད་མཁན་ཁག་ཅིག་ལ་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་པ་དང་མཉམ་དུ།གསར་གཏོད་བྱེད་མཁན་གཞན་དག་ཞུགས་པར་ཡང་ཚད་བཀག་བཟོས་ཡོད།རྒྱུ་མཚན་ནི་ཚང་མས་ཐབས་གང་ཡོད་ཀྱིས་ཆེད་ཁེའི་ཁེ་དབང་ལ་བཙན་གནོད་བྱེད་པའི་བཅའ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཉེན་ཁ་ལས་གཡོལ་ཐབས་བྱེད་དགོས།བདེན་དཔང་ཡོད་པ་ལས་མངོན་པར།གལ་ཏེ་ཝ་ཐུ་ལ་ཆེད་ཁེ་ཐོབ་མེད་ན།པོའོ་ཨར་ཏུན་ནི་ཁོ་དང་མཉམ་འབྲེལ་བྱ་མི་སྲིད།ཐ་ན་ཝ་ཐེས་རྟག་ཏུ་རང་གི་ཆེད་ཁེའི་བདག་དབང་ལ་བརྟེན་ནས་རླངས་སྒུལ་འཕྲུལ་འཁོར་གཞན་དག་ཞིབ་འཇུག་དང་གསར་བཟོ་བྱེད་མཁན་ལ་རྡུང་རྡེག་གཏོང་གི་ཡོད།ཁོས་རླངས་སྒུལ་འཕྲུལ་འཁོར་དེ་རླངས་འཁོར་དུ་སྤྱོད་པར་ངོ་རྒོལ་བྱས་མོད།འོན་ཀྱང་1784ལོར་རླངས་འགྱུར་རླངས་འཁོར་གྱི་ཆེད་ཁེ་ཐོབ་པས།མི་གཞན་གྱིས་ཚོད་ལྟ་བྱེད་པར་བཀག་འགོག་བྱས་པ་རེད། 1736ལོར་ཆའོ་ན་སི་·ཧོར་སི་ལ་རླངས་སྒུལ་གྲུ་གཟིངས་ཀྱི་ཆེད་ཁེ་ཐོབ་མོད།འོན་ཀྱང་ལོ་70ཡི་རྗེས་སུ་ཧྥུར་ཏུན་གྱིས་ད་གཟོད་རླངས་སྒུལ་གྲུ་གཟིངས་ལ་ཚོད་ལྟ་བྱས།1879ལོར་ཁྲིམས་རྩོད་པ་ཡིན་པའི་ཆའོ་ཀྲི·སེར་ཏེང་གིས“བདེ་འཇགས་དང་།སྟབས་བདེ།གོང་ཁེ་བ་བཅས་ཀྱི་འགྲོ་ལམ་ཐོག་གི་མེ་འཁོར་མགོ་ཞིག་ཡིན་ལ།ལྗིད་ཚད་ཡང་ཞིང་ཚོད་འཛིན་བྱེད་བདེ་བ་དང་རི་གཟར་དཀྱུས་མ་ཁྱད་བསད་བྱེད་པའི་སྒུལ་ཤུགས་འདང་ངེས་ལྡན་ཡོད”ཅེས་པའི་ཁེ་བེད་བདག་ཐོབ་ཀྱི་རེ་ཞུ་བྱས།རེ་ཞུ་མཁན་ལ་ཡོད་པ་ནི་བསམ་བཀོད་ཙམ་ཡིན་པ་ལས་ལག་ལེན་དུ་མ་བྱས་པས།1883ལོར་ད་གཟོད་“རླངས་འཁོར་”ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་འདི་བྱུང་།འོན་ཀྱང་༡༩༠༩ལོར་སླེབས་དུས།ཧྥུ་ཐི་རླངས་འཁོར་ཀུང་སིར་སེའར་ཏིན་གྱིས་ཆེད་ཁེ་ལ་བཙན་གནོད་བྱས་པ་གཏུག་བཤེར་བྱས།

དཔལ་འབྱོར་རིག་པ་མཁས་ཅན་ཁེ་ལི་སི་·ཧྥུ་ལི་མན་གྱིས་“རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ནང་ཁུལ་གྱི་གསར་གཏོད་དང་དེ་བཞིན་ཕྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ལག་རྩལ་ཟུང་འབྲེལ་བྱེད་པའི་ནུས་པས་ལག་རྩལ་གྱིས་རྒྱལ་ཁབ་གཞན་དང་མི་འདྲ་བར་འགོ་ཁྲིད་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་དང་།ཆབ་སྲིད་དང་།རིག་གནས།དཔལ་འབྱོར་ཁོར་ཡུག་བཅས་འཕྲོད་པ་དེ་ནི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་གི་གསར་གཏོད་ནུས་པའི་རྨང་གཞི་རེད།”ལག་རྩལ་གསར་གཏོད་བྱ་རྒྱུ་དེ་སྟོབས་ཤུགས་གལ་ཆེན་ཞིག་ཏུ་གྱུར་དུས།རྒྱལ་ཁབ་དང་རྒྱལ་ཁབ་བར་གྱི་དབྱེ་མཚམས་དེ་ལག་རྩལ་གྱི་མཁར་རྫོང་དུ་མངོན་ངེས་རེད།”ཞེས་གསུངས་མྱོང་ཡོད། ལག་རྩལ་གསར་གཏོད་བྱ་རྒྱུ་དེ་སྟོབས་ཤུགས་གལ་ཆེན་ཞིག་ཏུ་གྱུར་དུས།རྒྱལ་ཁབ་དང་རྒྱལ་ཁབ་བར་གྱི་དབྱེ་མཚམས་དེ་ལག་རྩལ་གྱི་མཁར་རྫོང་དུ་མངོན་ངེས་རེད།1790ལོའི་བར་དུ་ཨ་རིར་ཧ་ལམ་ད་དུང་སྲིང་བལ་འཁེལ་འཐག་བཟོ་གྲྭ་གཅིག་ཀྱང་མེད།དེ་ནི་དབྱིན་ཇིས་ལག་རྩལ་ཡོད་ཚད་ཕྱིར་གཏོང་བྱེད་པར་བཀག་སྡོམ་བྱས་པ་དང་།ལྷག་པར་དུ་རང་བཙན་བྱས་མ་ཐག་པའི་ཨ་རིར་མཚོན་པས་རེད།དེའི་ཕྱིར།ཨ་རིས་བྱ་དགའ་སྤྲོད་པའི་ཐབས་ལ་བརྟེན་ནས་དབྱིན་ཇི་ནས་ཐོན་པའི་འཁལ་འཐག་ལག་རྩལ་མི་འཚོལ་ཀ་མེད་བྱུང་།1789ལོར།དགུང་ལོ་21ལ་སོན་པའི་སི་ལའེ་ཐེ་དབྱིན་ཇི་ནས་“ལྐོག་བརྒལ་”བྱས་ནས་ཨ་རིར་ཕེབས་པ་དང་།ཁོང་གིས་འཁལ་འཐག་ལག་རྩལ་ཡོད་ཚད་སེམས་ལ་བརྟན་པོར་ངེས་ཡོད།དེ་ནས་ཨ་ཁི་ལའེ་ཐི་འཁལ་འཐག་བཟོ་གྲྭ་ཞིག་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོའི་ཕ་རོལ་ནས་འདྲ་བཟོ་བྱས་ཏེ་ལེགས་འགྲུབ་བྱུང་ཞིང་།ཨ་མེ་རི་ཁའི་འཁལ་འཐག་བཟོ་གྲྭ་དེ་ནས་བཟུང་འགོ་བརྩམས།

ཆེད་ཁེའི་ལམ་ལུགས་ཀྱི་ཁ་གསབ་ཅིག་ཡིན་པའི་ཆ་ནས།གསར་གཏོད་པར་དམིགས་བསལ་གྱི་བྱ་དགའ་སྟེར་བར་སྟབས་བསྟུན་གྱི་བཀོལ་སྤྱོད་རང་བཞིན་ལྡན་ཡོད།སྲིང་བལ་བཙིར་གནོན་འཕྲུལ་འཁོར་གསར་གཏོད་བྱས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ལོ་ན་གཞོན་པའི་ཧུའེ་ཐེ་ཉི་ལ་ལྷོ་ཁ་ལོ་ལའེ་ན་ཁུལ་གྱི་ཁྲིམས་འཛུགས་ལས་ཁུངས་ཀྱིས་བྱ་དགའ་སྤྲད་པའི་ཨ་སྒོར་ཁྲི་ལྔ་ཐོབ་པ་དང་།དེའི་རྗེས་སུ་ཁོས་དངུལ་དེ་སྤྱད་ནས་ཁོའི་སྲིང་བལ་བཙིར་གནོན་འཕྲུལ་འཁོར་ཐོན་སྐྱེད་བྱས་པ་རེད།འོན་ཀྱང་སྲིང་བལ་བཙིར་གནོན་འཕྲུལ་འཁོར་ནི་དེ་འདྲ་སྟབས་བདེ་བ་དང་བཟོ་སླ་བས།དེའི་རྩ་བའི་རིགས་པ་ཡང་དེ་འདྲ་ཤེས་སླ།དེའི་རྐྱེན་གྱིས་ཧུའེ་ཐེ་ཉིས་ཆེད་ཁེའི་བདག་དབང་སྲུང་སྐྱོང་བྱེད་ཆེད་རང་གི་བྱ་དགའི་དངུལ་དང་ཁེ་སྤོགས་ཚང་མ་བེད་སྤྱོད་བྱས་ཚར་བ་རེད།མཐར་དཔལ་འབྱོར་ཐོག་གང་ཡང་མ་ཐོབ་པ་རེད།ཧུའེ་ཐེ་ཉིས་རང་ཉིད་ཀྱིས“གསར་གཏོད་གཅིག་གི་རིན་ཐང་དེ་འདྲ་མཐོ་བ་དང་ཐ་ན་གསར་གཏོད་མཁས་ཅན་གྱི་ངོས་ནས་བརྗོད་ན་ཕན་ཐོགས་གང་ཡང་མེད”ཅེས་འཕྱ་སྨོད་བྱས་ནས་བཤད་ཅིང་།1900ལོར་ཨ་རིས“རླབས་ཆེན་མི་སྣའི་དྲན་གསོ་ཁང་”བསྐྲུན་པ་དང་ཧུའེ་ཐེ་ཉི་ནི་ཁག་དང་པོར་བདམས་ཐོན་བྱུང་བའི་ཁོངས་མིར་གྱུར་ཡོད་པ་རེད།

“བཟོ་ལས་གསར་བརྗེའི་དུས་རབས་ཀྱི་གསར་གཏོད་པའི་སྒུལ་ཤུགས་ནི་ཚོང་ལས་ཀྱི་དྲིན་ལན་འཇལ་ལས་བྱུང་བ་སྟེ།ཆེད་ཁེའི་ལམ་ལུགས་བེད་སྤྱོད་བྱས་པ་དང་།དེ་བཞིན་ཕྱིར་ཚོང་དང་དབང་བཅོལ་བྱས་པ་བརྒྱུད་གསར་གཏོད་པ་རྣམས་སྔར་ལས་མང་བའི་ལས་རིགས་ཀྱི་ཁྱབ་ཁོངས་སུ་ཞུགས་སུ་བཅུག་པ་རེད།དེའི་ཐོག་ནས་གསར་གཏོད་པ་རྣམས་ནི་ལམ་འགྲོ་རྒྱུག་མཁན་གྱི་ལས་ཞོར་དགའ་ཕྱོགས་པ་མིན་པར།ཁེ་བཟང་རག་ཐབས་བྱ་རྒྱུ་དམིགས་ཡུལ་དུ་འཛིན་པའི་ལག་ཤེས་པ་ཡིན་པ་མཚོན་ཡོད།”གསར་གཏོད་ཀྱི་བྱེད་སྒོ་ཚང་མར་མ་གནས་ངེས་ཅན་ཞིག་དགོས་མོད།འོན་ཀྱང་གསར་གཏོད་བྱས་ཟིན་ན་མྱུར་དུ་སྤྱི་ཚོགས་ཡོངས་ཀྱིས་སྤྱོད་ཆོག་པའི་“རིན་དོད་མེད་པའི་དགུང་ཟས་”སུ་གྱུར་ཏེ་སྤྱི་ཚོགས་ཡར་ཐོན་ཡོང་བར་སྐུལ་འདེད་གཏོང་དགོས། ཞེས་བསྟན་ཡོད།བཟོ་ལས་གསར་བརྗེའི་ཚན་རིག་དང་གསར་གཏོད་བྱེད་པའི་དུས་རབས་འདིའི་སྐོར་ལ།དུས་རབས་20པའི་ཆེས་རླབས་ཆེ་བའི་རང་མོས་རིང་ལུགས་ཀྱི་བསམ་བློ་བ་ཧ་ཡེ་ཁེས་རྩ་འཛིན་གྱི་ནང་དུ་བསྟན་དོན།དེང་རབས་ཀྱི་ངོ་བོ་ནི་མི་སྒེར་ལ་བཅིངས་འགྲོལ་གཏོང་རྒྱུ་དེ་ཡིན་པ་དང་།མི་ལ་རང་དབང་ཐོབ་ཏུ་འཇུག་རྒྱུ་དེ་ཡིན།དེའི་ནང་དུ་ཤེས་བྱའི་རང་དབང་དང་།བཟོ་ལས་རང་མོས།དཔལ་འབྱོར་རང་མོས།ཆབ་སྲིད་ཀྱི་རང་དབང་བཅས་འདུས་ཡོད།

མི་སྒེར་གྱི་འཕེལ་ཤུགས་བཅིངས་འགྲོལ་བཏང་བའི་འབྲས་བུ་ཆེ་ཤོས་ནི་ཚན་རིག་དེ་མི་རྣམས་ཧ་ལས་དགོས་པའི་འཕེལ་རྒྱས་སུ་འགྲོ་བ་དང་།དེས་མི་སྒེར་གྱི་རང་དབང་དང་བསྟུན་ནས་དབྱི་ཏ་ལི་ནས་དབྱིན་ཇི་དང་དེ་ལས་རིང་བའི་ས་ཆར་དཔུང་འཇུག་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད།མིའི་རིགས་ཀྱི་ཐོག་མའི་དུས་ཀྱི་གསར་སྐྲུན་ནུས་པ་དེ་ཙམ་ཞན་པོ་མིན།བཟོ་ལས་ལག་རྩལ་བརྒྱུད་དེ་ད་དུང་འཕེལ་མེད་སོར་གནས་སུ་ལུས་སྐབས་ཀྱི་ལག་རྩལ་ཚད་མཐོན་པོ་ལྡན་པའི་རྩེད་ཆས་དང་འཕྲུལ་ཆས་སྒྲིག་ཆས་གཞན་དག་མང་པོ་དང་།དེ་བཞིན་ཚོད་འཛིན་རང་བཞིན་གྱི་དོ་དམ་བྱས་མེད་པའི་བཟོ་ལས་ཏེ་དཔེར་ན་གཏེར་ལས་དང་ཆུ་ཚོད་འཁོར་ལོའི་ལས་རིགས་འཕེལ་རྒྱས་བྱུང་བ་བཅས་ར་སྤྲོད་བྱེད་ཐུབ།ཡིན་ནའང་གཙོ་ཁྲིད་ཀྱི་གོ་གནས་བཟུང་བའི་ལྟ་ཚུལ་དེས་མི་ཚང་མར་ཚོད་འཛིན་གྱི་ནུས་པ་ཡོད་པར་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་སྟེ།མི་མང་ཆེ་བའི་བདེན་རྫུན་དྲང་འཁྱོག་སྐོར་གྱི་ཡིད་ཆེས་ཀྱིས་གསར་གཏོད་པ་རེ་ཟུང་གི་འགྲོ་ལམ་ལ་བཀག་འགོག་བྱེད་ཐུབ་ཀྱི་རེད།འཕྲུལ་ཆས་གསར་གཏོད་དེ་སྔར་ལས་ཁྱབ་ཆེ་བའི་སྒོ་ནས་བཟོ་ལས་ཀྱི་ཚོད་ལྟ་ནང་བེད་སྤྱོད་བྱེད་རྩིས་བྱེད་མཁན་ཉུང་ཤས་དེ་ཚོའི་ནང་གི་ཁ་ཤས་ནི་ཧ་ཅང་སྔོན་ཐོན་ཡིན་རུང་།ད་དུང་མགྱོགས་མྱུར་དུ་མགོ་གནོན་བྱས་པ་དང་།ཤེས་ཡོན་འཚོལ་བའི་འདུན་པ་ཡང་ཉམས་སུ་བཅུག་པ་རེད།བཟོ་ལས་རང་མོས་ཀྱིས་ཤེས་བྱ་གསར་པ་རང་མོས་ཀྱིས་སྤྱོད་པའི་འགྲོ་ལམ་བཏོད་པའི་རྗེས་དང་།མིས་རྒྱབ་སྐྱོར་དང་ཉེན་ཁ་འཁུར་ཐུབ་པའི་བྱ་བ་གང་ཡིན་རུང་ཚང་མ"པིའོ་"ལྟར་ཚོད་ལྟ་བྱེད་ཐུབ་པའི་རྗེས་སུ་རྒྱབ་སྐྱོར་དེ་རིགས་ངེས་པར་དུ་གཞུང་ཕྱོགས་ཀྱིས་དམིགས་འཛུགས་བྱས་པའི་རིག་གཞུང་དར་སྤེལ་མི་བྱེད་པའི་དབང་འཛིན་ལས་ཁུངས་ནས་བྱུང་བ་ཞིག་ཡིན་དགོས།དེ་ལྟར་བྱས་ན་གཞི་ནས་ཚན་རིག་ཡར་རྒྱས་འགྲོ་ཐུབ་པར་མ་ཟད།འདས་ཟིན་པའི་ལོ་150ཡི་ནང་འཛམ་གླིང་གི་རྣམ་པར་འགྱུར་བ་བྱུང་བ་རེད།